Zmiany w terminach przedawnienia długów

Z dniem 9 lipca 2018 roku zaczęły obowiązywać po części zmienione zasady przedawnienia długów. Warto rozróżnić kilka sytuacji. Z jednej strony sądy dostają nowe kryteria rozpoznawania spraw, z drugiej zmienia się położenie konsumentów, przedsiębiorstw i ich relacji.

Kodeks Cywilny w zmienionym art.117 ustala dwie kwestie. Czytamy, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Z kolei w dalszej części przepis stanowi, że w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Przy korzystaniu z tego uprawnienia, sąd powinien rozważyć w szczególności:

1) długość terminu przedawnienia;

2) długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;

3) charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego
w dochodzeniu roszczenia.

Jest to dość rewolucyjne rozwiązanie, zmieniające dotychczasową praktykę. Chodzi
o rozpoznawanie przez sąd kwestii przedawnienia, która dotychczas była podnoszona jedynie na zarzut pozwanego i sąd wydawał wyrok zasądzający, pomimo, że roszczenie było

w rzeczywistości już dawno przedawnione. Obecnie sądy będą badały z urzędu, czy mają do czynienia ze sprawą już przedawnioną, czy nie. Powinno to poprawić sytuacje prawną najczęściej mniej wyedukowanych dłużników. Ponadto ciężar dowodowy kwestii przedawnienia lub nie został przerzucony na wierzyciela.

Kolejny zmieniony artykuł skraca (co do zasady) termin przedawnienie z dotychczasowych 10 lat do lat sześciu. Z tym, że dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Czyli w tej kwestii zmian nie dokonano. Ciekawie ujęto w przepisie, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Rozpatrując konkretną sytuację musimy rozróżnić, jaki jest dla niej okres przedawnienia i dopiero wtedy ustalić konkretną datę.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat, a nie tak jak dotychczas z upływem 10 lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.

Ostatnią nowelą jest roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad, które przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg terminu przedawnienia nie może zakończyć się przed upływem następujących  terminów : sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu.